MEME KANSERİNDE HORMON TEDAVİSİ- Prof. Dr. Deniz Yamaç

MEME KANSERİNDE HORMON TEDAVİSİ

Prof. Dr. Deniz Yamaç
Medikal Onkolog


* HORMON NEDİR?

 Vücudumuzdaki hücreleri ve dokuları kan yoluyla giderek etkileyen kimyasal maddelerdir. Östrojen ve progesteron isimli hormonlar menapoz öncesi yumurtalık ve ciltaltı yağ dokusunda, menapoza giren kadında ise ciltaltı yağ dokusunda yapılırlar. Östrojen hormonu  kadın cinsiyet özelliklerinin gelişmesinde ve kemik yapısının devamının sağlanmasında , progesteron hormonu ise adet döngüsünün (menstrüel siklusun) gerçekleşmesinde ve gebelikte rol alır.
Östrojen ve progesteron bazı meme kanserlerinin de gelişmesine neden olur. Bu tip kanserler hormon bağımlı veya duyarlı kanserler olarak bilinir.

*HORMONLAR MEME KANSERİNİ NASIL OLUŞTURUR?

Hormona duyarlı meme kanseri hücrelerinin üzerinde protein yapısında bazı yapılar (reseptörler) bulunur. Hormonlar bu yapılara bağlanınca harekete geçerek hücredeki bazı genleri uyarırlar ve bu genlerin uyarılmasıyla da hücrede bölünme/ büyüme gerçekleşir.

Tümör hücresindeki hormon reseptörleri bazı özel boyama yöntemleri ile ameliyatla alınan dokuda  gösterilebilir. 

Östrojen reseptörü varsa östrojen reseptör pozitifliği (ER+) ve progesteron reseptörü varsa PR + den  bahsedilir. Meme kanserlerinin yaklaşık %70’i ER ve PR pozitiftir. Reseptör saptanmayan tümörler için ise ER ve PR negatifliğinden(-) bahsedilir.

*HORMON TEDAVİSİ NEDİR?

Hormon tedavisi, endokrin tedavi olarak da isimlendirilir. Vücutta hormon yapımını azaltarak ve reseptör pozitif olan tümör hücrelerinin hormonla karşılaşmasını engelleyerek tümör hücresini kontrol altına almaktır. Dolayısıyla hormon vermekle ilgili değildir. Tam tersine hormonları engellemektir.

*MEME KANSERİNDE HANGİ HORMON TEDAVİLERİ UYGULANMAKTADIR?

1- Yumurtalık çalışmasını durdurmak: Menapoz öncesi yumurtalıklar esas östrojen kaynağıdır. Yumurtalıkların çalışması birkaç şekilde durdurulur. Yumurtalıklar cerrahi olarak çıkarılır veya radyoterapi verilerek çalışma dışı bırakılır. Bir başka şekilde çalışmasını baskılamak için “gonadotropin releasing hormon” adı verilen bir hormonu dışarıdan vererek yumurtalıkları uyaran vücuttaki bir başka hormon kullanılır. Belli aralarla yapılan iğnelerle yumurtalık çalışması, dolayısıyla hormon yapımı durdurulur.

2-Östrojen reseptörlerine bağlanan ilaçlar kullanmak: Tamoksifen bu ilaçların en iyi bilinenidir. Raloksifen de benzer bir ilaçtır.

3-Aromataz inhibitörleri ile östrojen düzeyini azaltmak: Aromataz inhibitörleri cilt altı yağ dokusundan östrojen yapımında rol alan aromataz isimli enzimi baskılayarak görev yaparlar. Sonuçta östrojen yapımı azalır. Bu ilaçlar yumurtalıkları çalışan menapoz öncesi kadında kullanılmazlar, çünkü çok fazla miktardaki östrojeni  baskılayamazlar. Dolayısıyla menapoza girmiş kadınlarda kullanılmaktadırlar.

Bu tedaviler meme kanseri nedeniyle ameliyat olmuş kadınlarda hormon reseptörleri durumu dikkate alınarak ek tedavi olarak genellikle 5 yıl süreyle kullanılmaktadır. Süre ve yöntem hastanın durumuna, hastalığın durumuna göre tıbbi onkologlar tarafından kararlaştırılmaktadır.
« Geri